Zon & straling
Ozonlaag
De ozonlaag is een gebied in de stratosfeer, op ongeveer 15 tot 35 kilometer hoogte, waar relatief veel ozon voorkomt. Ozon is een molecuul van drie zuurstofatomen dat een groot deel van de schadelijke ultraviolette straling van de zon absorbeert. Zonder de ozonlaag zou veel meer uv-straling het aardoppervlak bereiken, met grote risico's voor mens, dier en plant. De laag beschermt zo het leven op aarde tegen huidkanker, oogschade en celbeschadiging. Sinds de jaren tachtig staat de ozonlaag bekend door het gat dat boven Antarctica ontstond.
Hoe beschermt ozon ons?
Ozon in de stratosfeer absorbeert vooral de meest energierijke uv-b- en uv-c-straling. Daardoor bereikt slechts een fractie van deze schadelijke straling het aardoppervlak. De hoeveelheid ozon boven een plek bepaalt mede hoe sterk de uv-straling en daarmee de zonkracht aan de grond is.
De dikte van de ozonlaag wordt uitgedrukt in Dobson-eenheden. Boven Nederland schommelt deze met de seizoenen en het weer, wat kleine schommelingen in de uv-straling kan veroorzaken. Een dunnere ozonlaag betekent meer uv-straling op de grond.
Het ozongat en herstel
In de jaren tachtig ontdekten wetenschappers een sterke afname van ozon boven Antarctica, het zogenoemde ozongat. De oorzaak waren cfk's: stoffen uit spuitbussen, koelkasten en airco's die ozon in de stratosfeer afbreken. Dit leidde tot wereldwijde bezorgdheid.
Met het Montreal-protocol uit 1987 werd het gebruik van cfk's sterk teruggedrongen. Daardoor herstelt de ozonlaag zich langzaam; metingen wijzen erop dat het ozongat in de loop van deze eeuw grotendeels dicht kan groeien. Het is een van de bekendste voorbeelden van succesvol internationaal milieubeleid.
Verwante begrippen
Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.