Zon & straling
Globale straling
Globale straling is de totale zonne-energie die op een horizontaal oppervlak terechtkomt, uitgedrukt in watt per vierkante meter. Het is de som van de directe straling die rechtstreeks van de zon komt en de diffuse straling die via de hemel en wolken wordt verstrooid. Deze maat is belangrijk voor zonnepanelen, landbouw en de energiebalans van het weer. Hoe hoger de zon staat en hoe helderder de lucht, hoe groter de globale straling. Het is daarmee een nauwkeurigere maat voor de hoeveelheid licht en warmte dan het aantal zonuren alleen.
Directe en diffuse straling
Globale straling bestaat uit twee delen. De directe straling komt in een rechte lijn van de zon en is het sterkst bij een heldere hemel. De diffuse straling is het zonlicht dat door luchtmoleculen, stof en wolken wordt verstrooid en uit alle richtingen van de hemel komt.
Op een wolkeloze dag domineert de directe straling, terwijl op een bewolkte dag bijna alle straling diffuus is. Daarom kan ook onder een dik wolkendek nog een aanzienlijke hoeveelheid globale straling het oppervlak bereiken, al is die lager dan bij zonneschijn.
Waarom globale straling belangrijk is
Globale straling bepaalt voor een groot deel hoeveel een zonnepaneel opwekt en hoe snel de bodem en lucht overdag opwarmen. Voor de land- en tuinbouw is het een sleutelfactor voor de groei van gewassen. Ook weermodellen gebruiken de stralingsbalans om de temperatuurontwikkeling te berekenen.
Op een zomerse middag met heldere lucht kan de globale straling in Nederland oplopen tot ruwweg 800 tot 900 watt per vierkante meter. In de winter en bij dichte bewolking blijft die waarde veel lager. Het verklaart waarom de zon in juni veel meer warmte levert dan in december, ook al schijnt hij in beide gevallen.
Verwante begrippen
Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.