Meten & voorspellen
Ensembleverwachting
Een ensembleverwachting is een slimme manier om met de onzekerheid in het weer om te gaan. In plaats van het weermodel één keer te draaien, wordt het tientallen keren uitgevoerd met telkens net iets andere startwaarden. Het resultaat is niet één verwachting, maar een waaier van mogelijke uitkomsten. Liggen die dicht bij elkaar, dan is de verwachting betrouwbaar; lopen ze ver uiteen, dan is het weer onzeker.
Waarom meerdere berekeningen nodig zijn
De atmosfeer is een chaotisch systeem: een minieme onzekerheid in de begintoestand kan dagen later tot een totaal ander weerbeeld leiden. Dit staat bekend als het vlindereffect. Met één enkele modelberekening weet je daardoor niet hoe zeker de uitkomst eigenlijk is.
Een ensembleverwachting ondervangt dit door het model vele malen te draaien, elke keer met kleine, realistische variaties in de startwaarden. Zo ontstaat een groep van uitkomsten, het ensemble, die samen laten zien welke scenario's mogelijk zijn en hoe waarschijnlijk ze zijn.
Van waaier naar betrouwbaarheid
Als alle leden van het ensemble ongeveer hetzelfde voorspellen, kun je de verwachting met vertrouwen gebruiken. Wijken ze sterk van elkaar af, dan is dat een teken dat het weer lastig te voorspellen is en je de uitkomst met een korrel zout moet nemen. Op die manier levert een ensemble niet alleen een verwachting, maar ook een maat voor de zekerheid ervan.
Veel kansverwachtingen, zoals een neerslagkans, komen rechtstreeks uit ensembles voort: voorspelt zeventig procent van de leden regen, dan is de neerslagkans ongeveer zeventig procent. De 14-daagse verwachting op 14dagenweer.nl bouwt op data van Open-Meteo, dat modellen van onder andere het KNMI, DWD, Météo-France en ECMWF combineert. Juist op langere termijn, na ongeveer vijf tot zeven dagen, neemt de betrouwbaarheid af en wordt de spreiding in de uitkomsten groter.
De KNMI-pluim in het kort
Het KNMI maakt de onzekerheid zichtbaar in de Weer- en klimaatpluim, gebaseerd op het ECMWF-ensemble. Na de hoge-resolutie hoofdrun volgen 51 herhalingen op lagere resolutie. De eerste herhaling (controle) start hetzelfde als de hoofdrun; de rest verstoort zowel de begintoestand als de modelfysica. In de publiekspluim zie je de mediaan plus een band van 50 procent en een van 90 procent van de leden: hoe smaller, hoe eensgezinder het ensemble.
Die runs starten om 00 en 12 UTC; op de KNMI-site verschijnen de pluimen rond 11.00 en 23.00 uur zomertijd. Voor de periode na dag zes houdt het KNMI het bij een trend in woorden. Hoe je die tweede week op 14dagenweer.nl leest, staat op de pagina over hoe de 14-daagse verwachting werkt.
Verwante begrippen
Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.