Luchtdruk
Straalstroom (jetstream)
De straalstroom, of jetstream, is een slingerende band van zeer sterke westenwind die op ongeveer 8 tot 12 kilometer hoogte rond de aarde stroomt. Hij ontstaat op de grens tussen koude poollucht en warmere lucht uit het zuiden, waar het temperatuurverschil het grootst is. In deze band kunnen windsnelheden van 200 tot meer dan 400 kilometer per uur voorkomen. De straalstroom is van enorm belang voor het weer in Europa, omdat hij depressies aanstuurt en bepaalt of we wisselvallig of stabiel weer krijgen. Voor de luchtvaart is hij eveneens cruciaal: vliegtuigen liften erop mee of mijden hem juist.
Waarom de straalstroom bestaat
De straalstroom is een direct gevolg van het grote temperatuurverschil tussen de pool en de evenaar. Waar koude en warme lucht botsen, ontstaat hoog in de atmosfeer een sterke drukgradiënt en dus krachtige wind. Door het corioliseffect waait die wind grotendeels van west naar oost.
Omdat het temperatuurcontrast in de winter het grootst is, is de straalstroom dan ook het sterkst. In de zomer verzwakt hij en verschuift hij naar het noorden.
Invloed op het weer in Europa
De straalstroom loopt zelden kaarsrecht; hij maakt grote golven, de zogeheten Rossby-golven. Ligt een uitstulping naar het noorden (een rug) boven ons land, dan krijgen we vaak stabiel, droog weer. Ligt er een naar het zuiden duikende trog, dan stromen depressies met regen en wind binnen.
Een sterke, rechte straalstroom jaagt depressies in hoog tempo over de oceaan naar Europa, met wisselvallig en winderig weer als gevolg. Een zwakke, sterk golvende straalstroom kan juist langdurige perioden van hetzelfde weer veroorzaken, zoals een hardnekkige hittegolf of een lange koudegolf.
Straalstroom in weermodellen
De positie van de straalstroom is een sleutelfactor voor verwachtingen op middellange termijn. Kleine verschuivingen kunnen ervoor zorgen dat een depressie net wel of net niet over Nederland trekt. Daarom kijken meteorologen er nauwlettend naar.
In de 14-daagse weersverwachting op 14dagenweer.nl werken weermodellen zoals die achter Open-Meteo de stand van de straalstroom mee in. Naarmate de termijn langer wordt, neemt de onzekerheid toe, juist omdat de exacte ligging van de straalstroom dagen vooruit lastig te voorspellen is.
Verwante begrippen
Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.