Luchtdruk

Corioliseffect

Het corioliseffect is de schijnbare kracht die bewegende lucht en water laat afbuigen doordat de aarde om haar as draait. Op het noordelijk halfrond worden bewegingen naar rechts afgebogen, op het zuidelijk halfrond naar links. Hierdoor waait de wind niet recht van hoge naar lage druk, maar draait hij eromheen. Het corioliseffect verklaart waarom depressies en hogedrukgebieden draaien en waarom de grote windsystemen op aarde de richting hebben die ze hebben. Het is genoemd naar de Franse wis- en natuurkundige Gaspard-Gustave de Coriolis.

Hoe het corioliseffect werkt

Omdat de aarde draait, beweegt een punt op de evenaar veel sneller dan een punt dichter bij de pool. Lucht die over grotere afstanden stroomt, behoudt zijn oorspronkelijke snelheid en lijkt daardoor af te buigen ten opzichte van het aardoppervlak. Het is dus geen echte kracht, maar een gevolg van het feit dat we vanaf de draaiende aarde meekijken.

Het effect is het sterkst bij snelle bewegingen over grote afstanden en op hoge breedtegraden. Op de evenaar zelf is het corioliseffect nagenoeg afwezig.

Gevolgen voor wind en weersystemen

Door het corioliseffect waait de wind niet recht naar het centrum van een lagedrukgebied, maar draait hij eromheen: op het noordelijk halfrond tegen de klok in rond lage druk en met de klok mee rond hoge druk. Dit evenwicht tussen drukverschil en corioliskracht heet de geostrofische wind.

Ook de straalstroom, de passaatwinden en de grote oceaanstromingen ontlenen hun overwegend westelijke of oostelijke richting aan het corioliseffect. Zonder dit effect zou de lucht simpelweg recht van hoge naar lage druk stromen.

Hardnekkige misverstanden

Een veelgehoord verhaal is dat het corioliseffect bepaalt welke kant water in een wastafel of toilet wegdraait. Dat klopt niet: op die kleine schaal en korte tijd is het effect verwaarloosbaar klein en bepalen de vorm van de afvoer en de beginbeweging de draairichting.

Het corioliseffect speelt alleen een merkbare rol bij grootschalige, langdurige bewegingen zoals weersystemen en oceaanstromingen, niet bij alledaagse stromingen in huis.

Verwante begrippen

Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over corioliseffect

Wat is het corioliseffect?
Het corioliseffect is de schijnbare afbuiging van bewegende lucht en water als gevolg van de draaiing van de aarde. Op het noordelijk halfrond buigen bewegingen naar rechts af, op het zuidelijk halfrond naar links.
Waarom draaien depressies door het corioliseffect?
Lucht stroomt naar het centrum van een lagedrukgebied, maar wordt onderweg afgebogen. Daardoor draait de wind eromheen: op het noordelijk halfrond tegen de klok in rond lage druk en met de klok mee rond hoge druk.
Bepaalt het corioliseffect hoe water in een afvoer wegdraait?
Nee, dat is een misverstand. Op die kleine schaal is het corioliseffect verwaarloosbaar klein; de vorm van de afvoer en de beginbeweging van het water bepalen de draairichting.