Klimaat
El Niño
El Niño is een terugkerend klimaatverschijnsel in de tropische Stille Oceaan, waarbij het zeewater voor de kust van Zuid-Amerika ongewoon warm wordt. Het maakt deel uit van een groter patroon dat ENSO heet, waarbij El Niño de warme fase vormt en La Niña de koude. Hoewel het verschijnsel ver weg ontstaat, beïnvloedt het weerpatronen over de hele wereld. El Niño treedt gemiddeld eens in de twee tot zeven jaar op en duurt meestal negen maanden tot een jaar.
Hoe El Niño ontstaat
Normaal gesproken duwen de passaatwinden warm oppervlaktewater richting Azië en Australië, terwijl voor de kust van Zuid-Amerika koud water naar boven komt. Tijdens El Niño verzwakken deze passaatwinden, waardoor het warme water terugstroomt naar het oosten van de Stille Oceaan. Daar hoopt het ongewoon warme water zich op.
Door die verschuiving veranderen ook de zones met opstijgende lucht en buien. Gebieden die normaal droog zijn worden natter, en andersom. Dit reorganiseert luchtstromingen en neerslagpatronen tot ver buiten de tropen, een proces dat meteorologen telekoppelingen noemen.
Gevolgen voor het weer wereldwijd
El Niño veroorzaakt overstromingen aan de westkust van Zuid-Amerika en droogte in Australië en Indonesië. Ook elders zijn er effecten: zo neigen jaren met een sterke El Niño naar hogere wereldgemiddelde temperaturen, omdat de oceaan extra warmte aan de atmosfeer afgeeft.
Voor het weer in Nederland is de invloed van El Niño beperkt en indirect. De effecten zijn hier veel subtieler dan in het Pacifisch gebied en moeilijk los te zien van andere factoren. In de korte- en middellange weersverwachting, zoals de 14-daagse op 14dagenweer.nl, speelt El Niño dan ook nauwelijks een direct herkenbare rol.
Voorspelbaarheid en monitoring
Klimaatcentra houden de zeewatertemperatuur in de Stille Oceaan continu in de gaten met boeien en satellieten. Daardoor kan een opkomende El Niño vaak maanden van tevoren worden gesignaleerd, wat seizoensverwachtingen voor bijvoorbeeld de landbouw waardevol maakt.
Belangrijk is dat El Niño een natuurlijk verschijnsel is dat al duizenden jaren bestaat. Het staat los van de door de mens veroorzaakte klimaatverandering, al kunnen de twee elkaar versterken: in een El Niño-jaar bovenop een opwarmend klimaat worden vaker nieuwe temperatuurrecords gebroken.
Verwante begrippen
Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.