Weerspreuk & seizoen

Witte kerst

De witte kerst is de bekendste weerdroom van Nederland — en een van de zeldzaamste. Volgens de officiële definitie van het KNMI is er sprake van een witte kerst als er in De Bilt op zowel eerste als tweede kerstdag een gesloten sneeuwdek ligt. Dat is sinds het begin van de metingen maar een handvol keren gebeurd. De kans in een willekeurig jaar wordt geschat op zo'n vijf tot acht procent — en door de opwarming van het klimaat neemt die eerder af dan toe.

Waarom is een witte kerst zo zeldzaam?

Eind december is de Noordzee nog relatief warm en domineert vaak zachte zuidwestelijke stroming — het klassieke kerstweer is dan ook zacht, grijs en een beetje nat. Voor een witte kerst moet alles kloppen: koude lucht op het juiste moment, neerslag die als sneeuw valt én temperaturen die het sneeuwdek twee dagen vasthouden. Die combinatie is in het Nederlandse zeeklimaat schaars, en de dagen rond kerst hebben statistisch zelfs vaker zacht weer dan de weken ervoor en erna.

Officiële witte kersten in De Bilt waren er onder meer in 1938, 1940, 1950, 1964, 1981, 2009 en 2010 — die laatste met een sneeuwdek van ruim 20 centimeter als absolute uitschieter. Sindsdien is het er niet meer van gekomen. Sneeuwval op één van beide kerstdagen, of een wit landschap in alleen het oosten of zuiden, komt vaker voor maar telt officieel niet mee.

De witte-kerst-verwachting: wanneer weet je het?

Elk jaar rond half december barst de mediastorm los: komt er een witte kerst? De eerlijke meteorologische werkelijkheid: op meer dan vijf tot zeven dagen vooruit is sneeuw in Nederland niet betrouwbaar te voorspellen. De 14-daagse verwachting kan begin december hooguit de trend laten zien — zit er überhaupt koude lucht in de buurt, of domineert de zachte westcirculatie?

Serieus wordt het pas in de laatste week voor kerst, wanneer de weermodellen de ligging van fronten en de vorstgrens scherper krijgen. Zelfs dan blijft het vaak tot een dag of twee van tevoren spannend, omdat Nederland bij winterse situaties dikwijls precies op de grens van regen en sneeuw ligt. Wie de kansen wil volgen: kijk in de kerstweek naar de minimumtemperaturen en neerslagverwachting in de 14-daagse verwachting.

Verwante begrippen

Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over witte kerst

Wat is de officiële definitie van een witte kerst?

Volgens het KNMI: een gesloten sneeuwdek in De Bilt op zowel eerste als tweede kerstdag. Sneeuwval alleen, of sneeuw op één van beide dagen, telt officieel niet. Met deze strenge definitie kwam een witte kerst sinds 1900 maar een handvol keren voor.

Hoe groot is de kans op een witte kerst?

Ongeveer vijf tot acht procent in een willekeurig jaar, en door de zachtere winters eerder afnemend. De laatste officiële witte kerst in De Bilt was in 2010, toen er ruim 20 centimeter sneeuw lag.

Wanneer wordt duidelijk of het een witte kerst wordt?

Betrouwbaar pas in de laatste week voor kerst; vaak zelfs pas één à twee dagen van tevoren. Sneeuw in Nederland hangt af van de exacte ligging van de vorstgrens, en die kunnen weermodellen op langere termijn niet precies vastleggen. Verwachtingen van half december zijn hooguit een trend.

Was er vroeger vaker een witte kerst?

Iets vaker wel, maar het beeld van de 'ouderwetse witte kerst' komt vooral uit de literatuur: in de kleine ijstijd (onder meer de tijd van Dickens) waren witte kersten in West-Europa normaler. In de Nederlandse meetreeks was een witte kerst ook in de twintigste eeuw al een uitzondering — de opwarming maakt hem nu nog wat zeldzamer.