Onweer & extreem weer

Supercel

Een supercel is de koningsklasse onder de onweersbuien: een grote, langlevende onweerscel met een roterende opwaartse luchtstroom, de zogeheten mesocycloon. Waar een gewone onweersbui na een half uur tot een uur uitregent, kan een supercel zich uren in stand houden en onderweg grote hagel, extreme windstoten, wolkbreuken en soms zelfs een tornado produceren. Supercells zijn zeldzaam in Nederland, maar komen er wel degelijk voor — vrijwel elk jaar enkele keren, vooral in de zomer.

Wat maakt een supercel anders dan gewoon onweer?

Het geheim is windschering: een sterke verandering van windrichting en -snelheid met de hoogte. Daardoor gaat de opstijgende warme lucht in de bui roteren en raken de opwaartse stroom (die de bui voedt) en de neerwaartse stroom (waar neerslag valt) van elkaar gescheiden. Een gewone bui smoort zichzelf doordat de regen de warme aanvoer koelt; bij een supercel blijven aanvoer en uitstoot naast elkaar bestaan, waardoor de bui urenlang op volle kracht doordraait.

Die georganiseerde structuur maakt supercells zo gevaarlijk. De aanhoudende, roterende opwaartse stroom kan hagelstenen meermaals door de wolk laten circuleren tot ze centimeters groot zijn, en produceert de zwaarste valwinden. Onder de mesocycloon kan zich bovendien een tornado vormen — in de VS de klassieker, maar ook in West-Europa gebeurt het af en toe.

Supercells in Nederland en de verwachting

Nederlandse supercells ontstaan meestal in de zomer, wanneer hete, vochtige lucht uit het zuiden samenkomt met een naderende actieve storing die voor windschering zorgt. Berucht zijn de hagelbuien van 23 juni 2016 boven Zuidoost-Brabant, waarbij supercells hagelstenen tot zo'n 10 centimeter produceerden en voor honderden miljoenen euro's schade aanrichtten aan kassen, auto's en daken.

In de verwachting kondigt supercelpotentieel zich aan met termen als 'kans op zware windstoten en grote hagel' en vaak een KNMI-waarschuwing (code geel of oranje) voor zwaar onweer. Serieuze buienliefhebbers kijken naar de combinatie van onweerskans en windschering. Voor iedereen geldt bij zulke waarschuwingen: blijf binnen, parkeer de auto overdekt en mijd open water en grote bomen.

Verwante begrippen

Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over supercel

Wat is een supercel?

Een zware, langlevende onweersbui met een roterende opwaartse luchtstroom (mesocycloon). Door die rotatie en de gescheiden op- en neerwaartse stromen kan de bui zich uren in stand houden en grote hagel, zware windstoten, wolkbreuken en soms tornado's produceren.

Komen supercells voor in Nederland?

Ja, gemiddeld enkele keren per jaar, vooral in de zomermaanden bij hete, vochtige lucht en veel windschering. Het bekendste voorbeeld is 23 juni 2016, toen supercells boven Zuidoost-Brabant hagelstenen tot zo'n 10 centimeter lieten vallen met enorme schade als gevolg.

Hoe herken je een supercel?

Aan de lucht: een massieve, vaak groenige of pikzwarte wolkentoren met een gladde, geribbelde onderkant en soms een laaghangende, roterende wolkenbasis (wallcloud). Op de radar herkennen meteorologen supercells aan hun karakteristieke haakvorm en persistentie. Voor leken geldt: bij extreem donkere, dreigende luchten met hagelgeruis — schuilen.

Kan een supercel een tornado veroorzaken?

Ja, supercells zijn wereldwijd de belangrijkste bron van sterke tornado's. Onder de roterende mesocycloon kan de rotatie zich naar de grond uitbreiden. In Nederland is dat zeldzaam — de meeste Nederlandse windhozen ontstaan uit andere buientypes — maar uitgesloten is het niet.