Weerspreuk & seizoen

Schaapscheerderskou

Schaapscheerderskou is de traditionele naam voor een periode van opvallend koel, winderig en vaak nat weer in de eerste helft van juni. De naam verwijst naar de schapen die rond die tijd geschoren werden en zonder vacht in de kou stonden. Net als de IJsheiligen is schaapscheerderskou een weersingulariteit: een patroon dat rond een vaste periode in het jaar vaker voorkomt dan puur toeval verklaart — al slaat hij lang niet elk jaar toe.

Hoe ontstaat schaapscheerderskou?

Begin juni is het Europese vasteland al flink opgewarmd, maar de Noordzee en de Atlantische Oceaan zijn nog relatief koud. Als de stroming dan naar het noordwesten draait — vaak doordat een hogedrukgebied ten westen van Ierland komt te liggen — stroomt koele, onstabiele zeelucht het land binnen. Het resultaat: maxima van 13 tot 17 graden, een stevige noordwester, wolkenvelden en enkele buien. Voelbaar te koud voor de tijd van het jaar.

In de statistieken van De Bilt is rond 5 tot 15 juni inderdaad een lichte dip in de gemiddelde temperatuur en zonneschijn te herkennen, al is het signaal zwak. Sommige jaren slaan de koude noordwesters juist eind mei of pas na half juni toe, en in andere jaren blijft de terugval helemaal uit.

Schaapscheerderskou herkennen in de verwachting

In de 14-daagse verwachting kondigt schaapscheerderskou zich aan als een reeks dagen met maxima ruim onder de 18 graden, een noordwestelijke windrichting en verhoogde neerslagkansen — vaak na een warme periode eind mei. Voor tuiniers is het goed nieuws en slecht nieuws tegelijk: geen vorstgevaar meer, maar warmteminnende gewassen als tomaten groeien in zo'n koude junistart nauwelijks.

Voor vakantiegangers die begin juni naar Scandinavië, de Waddeneilanden of de Noordzeekust trekken, is het verstandig op deze terugval voorbereid te zijn: een junivakantie in eigen land kan prachtig nazomers zijn, maar ook aanvoelen als oktober. De verwachting één tot twee weken vooruit geeft meestal tijdig uitsluitsel.

Verwante begrippen

Bekijk de actuele 14-daagse weersverwachting voor jouw stad, of ga terug naar het overzicht van weerbegrippen.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over schaapscheerderskou

Wat is schaapscheerderskou?

Een periode van koel, winderig en vaak buiig weer in de eerste helft van juni, veroorzaakt door koude noordwestelijke zeelucht. De naam verwijst naar de rond die tijd geschoren schapen die zonder wol in de kou stonden.

Komt schaapscheerderskou elk jaar voor?

Nee. Het is een singulariteit: het patroon komt rond begin juni váker voor dan toeval verklaart, maar blijft in veel jaren uit. In de klimaatstatistieken van De Bilt is rond 5–15 juni slechts een lichte dip in temperatuur en zonneschijn zichtbaar.

Hoe koud wordt het tijdens schaapscheerderskou?

Typisch blijven de maxima steken op 13 tot 17 graden, zo'n vijf graden onder normaal voor juni. Met de stevige noordwestenwind erbij voelt het nog kouder aan. Nachtvorst komt er zelden bij voor — daarvoor zijn de nachten te kort en is de zeelucht te zacht.

Zijn er meer van dit soort vaste weerpatronen?

Ja, meteorologen noemen ze singulariteiten. Bekende voorbeelden zijn de IJsheiligen (nachtvorstkans tot half mei), de hondsdagen (broeierige periode rond eind juli-augustus) en de oudewijvenzomer of nazomer (mooi weer eind september-begin oktober).